انواع ماساژ درمانی

ماساژ درمانی از جمله تکنیک های مهم و کاربردی است که در امر فیزیوتراپی و عملکرد فیزیوتراپیست نقش مهمی دارد. ماساژ درمانی در فیزیوتراپی دارای تکنیک های مختلفی است که از هر کدام از این تکنیک ها در جای مخصوصی به کار برده می شود. ماساژ درمانی و تکنیک های ماساژ آغازگر علم فیزیوتراپی است تا جایی که در دنیای امروز تکنیک ماساژ دستی بسیار متفاوت تر از انواع ماساژ درمانی در فیزیوتراپی است. هدف از نوشتن این مقاله بررسی انواع تکنیک های ماساژ درمانی، علت ماساژدرمانی، نکات ماساژ درمانی، مزایای ماساژ درمانی و … بوده است.

ماساژ درمانی یک روش اساسی برای افراد و ورزشکارانی است که به دنبال حفظ انعطاف و جلوگیری از آسیب دیدگی های داخلی، بهبود کیفیت خواب، دوری از استرس، کاهش درد و … هستند. مهم ترین رکن در امر ماساژ درمانی نقطه شروع است. در نقطه شروع، فیزیوتراپیست باید با تمرکز بر نواحی خاص ماهیچه ایی و بافت همبند بهترین قسمت را جهت انتخاب نقطه محرک انتخاب کند تا بتواند آغازگر شروع تسکین درد دیگر مفاصل و عضلات باشد. شواهد علمی نشان می دهد که ماساژ درمانی می تواند تاثیر مستقیم و شگرفی به درمان بیماری هایی نظیر ایدز، افسردگی و سرطان داشته باشد. در طی یک تحقیق در سال 2008 الی 2011 فیزیوتراپیست ها دریافتند ماساژدرمانی در فیزیوتراپی می تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت خواب بیماران سرطانی داشته باشد.

ماساژ سوئدی

از جمله محبوب ترین، پرطرفدارترین و استاندارد ترین نوع ماساژ، ماساژ سوئدی است. در واقع نام دوم ماساژ سوئدی، ماساژ درمانی است. این سبک از ماساژ با استفاده از روغن و یا لوسیون صورت می گیرد و دارای 5 اصل، لرزش، ورز دادن، غلت زدن، بلند کردن و اصطکاک عرضی عمقی است. ماساژ سوئدی باعث آرامش کامل بدن و بهبود آسیب دیدگی و صدمات می شود.

ماساژ بافت عمیق

ماساژ بافت عمیق یک شیوه ماساژ درمانی و متمرکز است که گره های عضلانی و نواحی دارای مشکل خاص و بافت های عمیق را مورد هدف قرار می دهد. ماساژ بافت عمیق تاثیر زیادی بر عملکرد بیماران مبتلا به سکته مغزی و پارکینسون دارد. ماساژ بافت عمیق شدیدتر از ماساژ سوئدی است اما احساس درد در این ماساژ نشان دهنده شدت کار و اثر گذاری ماساژ نیست. پس در صورت احساس درد به فیزیوتراپیست اطلاع دهید. ماساژ بافت عمیق می تواند کمک زیادی به کاهش درد آرتروز، کاهش درد آرنج تنیس و … کند.

ماساژ سنگ داغ

در این نوع از ماساژ فیزیوتراپیست علاوه بر انجام عمل ماساژ درمانی از سنگ های صاف آتش فشانی داغ بر روی نقاط به خصوص بدن استفاده می کند. گرما سنگ به خوبی می تواند احساس آرامش را به فرد منتقل کند و از تنگی عضلات ماهیچه ایی بکاهد. به طور معمول سنگ های داغ  بین شکم و پاها، کف دست، ستون فقرات قرار می گیرد. ماساژ سنگ داغ در صورت اعمال روغن و لوسیون و گردش در ناحیه دست، شانه و پا می تواند به صورت تلفیقی از ماساژ بافت عمیق و سوئدی عمل کند. ماساژ سنگ داغ برای افراد دیابتی، بیماران مبتلا به واریس و فشار خون بالا باید حتما توسط برنامه ریزی و تجویز پزشک صورت گیرد. مادران باردار هرگز نباید از این سبک از ماساژدرمانی استفاده کنند. ماساژ سنگ داغ بسیار برای افرادی که همواره احساس سردی دارند آرامش بخش است. ماساژ سنگ داغ کمک زیادی به کمر درد، افسردگی و بی خوابی می کند. نکته ضروری در انجام ماساژ سنگ داغ این است فرد مورد نظر قبل از اعمال ماساژ درمانی از خوردن غذا پرهیز کند و در مقابل به مقدار لازم آب بنوشد. ماساژ سنگ داغ از جمله انواع ماساژ درمانی فیزیوتراپی است که همچنان در حال پژوهش و تکامل است.

ماساژ آروتراپی

ماساژ آروتراپی از زیر شاخه های ماساژ سوئدی محسوب می شود. تنها با این تفاوت که در این سبک از ماساژ روغن مورد استفاده توسط فیزیوتراپیست نقش مهمی را ایفا می کند. به طور معمول روغن استفاده شده در این سبک از ماساژ درمانی باید به گونه ایی باشد که علاوه بر خاصیت درمانی آرامش را به فرد مورد نظر القا کند البته فیزیوتراپیست باید فرد را از مخلوط روغن آگاه چرا که ممکن است روغن مورد نظر سبب حساسیت پوستی فرد شود. از ماساژ آروتراپی می توان به منظور درمان کمر درد، اختلالات گوارشی، بی خوابی و دردهای قاعدگی استفاده کرد.

ماساژ ورزشی

ماساژ ورزشی به منظور پیشگیری و درمان صدمات ورزشی صورت می گیرد. ماساژ ورزشی می تواند در کاهش و تسکین دردهای عضلانی غیر ورزشکار نیز موثر باشد. ماساژ ورزشی می تواند به افزایش جریان خون و انعطاف پذیری افراد کمک زیادی کند. در سبک ماساژ ورزشی می توان از ماساژ درمانی اصطکاک عمیق نیز استفاده کرد.

ماساژ رفلکسولوژی

ماساژ رفلکسولوژی از گونه ماساژهایی است که ریشه در تاریخ مصر و چین دارد. اما عامل اثبات و تکامل این سبک از ماساژ، فیزیوتراپیست آمریکایی بود که اعتقاد بر این داشت که می تواند با عمل ماساژ مقدار قابل توجهی هورمون اندورفین در بدن فرد آزاد کند. ماساژ رفلکسولوژی از جمله ماساژ های پوشیده ایی است که از پا و انگشتان پا آغاز خواهد شد. ماساژ رفلکسولوژی می تواند کمک زیادی به کاهش خستگی و بی خوابی و کنترل اختلالات قاعدگی کند. آخرین تحقیقات حاکی از آن است که ماساژ رفلکسولوژی می تواند کمک زیادی به بهبود زخم و جراحات حاکی از سرطان کند. ماساژ رفلکسولوژی از جمله ماساژ هایی است که تنها محدود به محیط بیمارستان و پزشکی نیست بلکه تمامی افراد می توانند از آن استفاده کنند. ماساژ رفلکسولوژی  به عنوان یک صنعت پر سود در آمریکا شناخته شده است.

ماساژ شیاتسو

ماساژ شیاتسو منشا گرفته از طب چینی توام با طب سوزنی است. واژه شیاتسو در ژاپنی به معنای فشار انگشت است. از این رو فیزیوتراپیست به کمک فشار دست و گاهی آرنج حرکات ریتمیک را در سراسر بدن اعمال می کند. ماساژ شیاتسو از جمله ماساژهایی است که در آن روغن یا لوسیون استفاده نمی شود. ماساژ شیاتسو نیز هم چون طب سوزنی در نقاط خاصی از بدن صورت می گیرد. دانشمندان هنوز در حال بررسی علت بهبود و آرامش ماساژ شیاتسو هستند. آن ها معتقدند که ماساژ شیاتسو قادر است سیستم اعصاب سمپاتیک را آرام کند. در ماساژ شیاتسو ممکن است برخی از موارد در صورت اعمال فشار فیزیوتراپیست، فرد احساس درد کند اما اغلب افراد درد ایجاد شده را با نام یک پدیده و احساس خوب می شناسند. ماساژ شیاتسو سبب افزایش انرژی می شود و می تواند به افراد در درمان اختلالات گوارشی، درمان سیاتیک، آرتروز گردن، مشکلات سینوسی، یبوست و سندرم قبل قاعدگی کمک کند.

ماساژ تایلندی

ماساژ تایلندی پیوندی نزدیکی با یوگا دارد و در برخی از نوشته ها از ماساژ تایلندی با عنوان یوگا تنبل یاد شده است. ماساژ تایلندی دارای انرژی و حرکات کششی به مراتب فعالی نسبت به سایر ماساژ است. ماساژ تایلندی از جمله ماساژ هایی است که می تواند به صورت پوشیده انجام گیرد. این سبک از ماساژ کمک زیادی به بهبود کمر درد، درد های میگرنی، کاهش استرس و بهبود انعطاف پذیری بدن می کند.

ماساژ زایمان

بر خلاف دیگر حالت ماساژ ها که فرد مورد نظر بر روی شکم دراز می کشد در این شیوه از ماساژ درمانی در فیزیوتراپی، فیزیوتراپیست از مادر باردار می خواهد تا به پهلو بخوابد و با استفاده از یک میز ماساژ بریده شده از فرد باردار می خواهد تا بر روی معده خود چرخش داشته باشد. ماساژ زایمان تنها برای افراد باردار نیست بلکه می تواند بسیار مورد استقبال زنانی که مشکل سندرم قاعدگی دارند، قرار گیرد. ماساژ زایمان می تواند به زایمان آسان و بهبود کیفیت خواب و کاهش استرس و تنش مادران باردار کمک زیادی کند.

ماساژ نوزاد

از دیگر مواردی است که باید حتما توسط فیزیوتراپیست با تجربه صورت گیرد. این شیوه از ماساژ در ساعات اولیه بدنیا آمدن نوزاد به منظور کاهش درد عضلانی و بهبود تنفس، افزایش توانمندی نوزاد و بهبود عملکرد دستگاه دفعی صورت می گیرد و اکیدا استفاده از در خارج از بیمارستان ممنوع است.

ماساژ نقطه ایی

این شکل از ماساژدرمانی باعث برطرف کردن درد های مزمن عضلانی می شود. این سبک از ماساژ شباهت زیادی با ماساژ بافت عمیق دارد، تنها با این تفاوت که ماساژ بافت عمیق در ناحیه بزرگ انجام می گیرد اما ماساژ نقطه ایی توسط انگشتان فیزیوتراپیست و به صورت ماشه ای و با در نظر گرفتن ناحیه کم صورت می گیرد. ماساژ نقطه ایی تاثیر شگرفی در درمان درد ناشی از سیاتیک، آزاد سازی مفاصل سفت و … دارد.

ماساژ انتشار میوفیسیال 

انتشار میوفیسیال از جمله تکنیک های مهمی است که اغلب در سبک ماساژ عمیق به منظور آزاد سازی بافت فاسیا استفاده می شود. فاسیا بافت همبند، سخت و کلاژنی است که سراسر عضلات را می پوشاند. استرس، صدمات و ضعف بدن سبب اختلال در عملکرد فاسیا است از این رو انواع تکنیک های مورد استفاده در ماساژ عمقی سبب آزاد سازی و ترمیم بافت فاسیا می شود.

ماساژ زانو زدن

تکنیک مورد نظر بیشتر در نواحی دست صورت می گیرد. در این حالت از ماساژدرمانی، فیزیوتراپیست جنس لطیفی نظیر خمیر را در اختیار فرد مورد نظر قرار می دهد تا او به خمیر فشار وارد کند. فشار و تمرین باید به گونه ایی باشد که تمامی اندام ها را درگیر کند. تعداد فشار وارده و سرعت فرد در این سبک از ماساژ مهم است. تعداد فشار های وارده بر خمیر و سرعت انجام کار هر بار نسبت به دفعه قبل بررسی خواهد شد.